Προφίλ του Οργανισμού
Καινοτομία για τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων
Το Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος (ΔΚΠ / i-BEC) αποτελεί έναν ώριμο και καταξιωμένο φορέα έρευνας και καινοτομίας, με περισσότερα από 20 έτη συνεχούς παρουσίας και συνεισφοράς στον τομέα της περιβαλλοντικής διαχείρισης και της αγροδιατροφής. Η δραστηριότητά του ξεκίνησε το 2006 με πρωτοβουλία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και με την επιστημονική καθοδήγηση του Ομότιμου Καθηγητή Γ. Ζαλίδη, με στόχο τη διασύνδεση της επιστημονικής γνώσης με τη δημόσια διοίκηση, την τοπική αυτοδιοίκηση, τον επιχειρηματικό τομέα και την κοινωνία των πολιτών.
Το ΔΚΠ συγκροτήθηκε με τη συνεργασία θεσμικών φορέων διαφορετικών επιπέδων διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των Περιφερειών Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας, των Δήμων Ωραιοκάστρου, Δέλτα και Λαγκαδά, καθώς και ερευνητικών ιδρυμάτων, όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (Ι.Τ.Ε.). Η νομική του μορφή ως Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία (Α.Μ.Κ.Ε.) διασφαλίζει τη λειτουργική ευελιξία του, ενώ παράλληλα η σύνθεση των συμμετεχόντων φορέων εγγυάται τον δημόσιο και αναπτυξιακό του χαρακτήρα.
Στο πλαίσιο της διεθνούς του παρουσίας, το ΔΚΠ λειτουργεί ως περιφερειακός και εθνικός εκπρόσωπος (regional–national representative member) σε διεθνή δίκτυα και πρωτοβουλίες, ενώ είναι εγγεγραμμένο στο Global Soil Laboratory Network (GLOSOLAN), ενισχύοντας τη συμμετοχή της Ελλάδας σε παγκόσμιες δράσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση και την παρακολούθηση των εδαφικών πόρων.
- 20+
- Έτη λειτουργίας
- 28
- Εξειδικευμένες υπηρεσίες
- 32
- Εξειδικευμένα πρωτόκολλα
- 130+
- Εθνικά & ευρωπαϊκά έργα
Ιστορία
Η δραστηριότητα του Κέντρου ξεκίνησε το 2006 με πρωτοβουλία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και θεσμοθετήθηκε με την ίδρυσή του στις 30 Ιουλίου 2007 από το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Κεντρικής Μακεδονίας, την Επιτροπή Ερευνών του ΑΠΘ και τον Δήμο Λαγκαδά, στο πλαίσιο του έργου «Establishment of Balkan Environment Center» (BEC) με χρηματοδότηση INTERREG III. Έκτοτε λειτουργεί ως Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία (Α.Μ.Κ.Ε.), με συμμετοχή περιφερειών, δήμων και ερευνητικών ιδρυμάτων.
Αποστολή
Το i-BEC προωθεί τη συνέργεια δημόσιου και ιδιωτικού τομέα καθώς και της επιστημονικής κοινότητας σε θέματα αειφορικής διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων, υποστηρίζοντας και συναναπτύσσοντας με το ΑΠΘ τεχνολογίες αιχμής και καινοτόμια έρευνα.
Όραμα
Να αποτελεί κόμβο καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας για τη βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων στην ευρύτερη βαλκανική περιοχή, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Επιχειρησιακή και Στρατηγική Ανάπτυξη
Το ΔΚΠ διαθέτει ένα ολοκληρωμένο και ώριμο χαρτοφυλάκιο υπηρεσιών, με 28 εξειδικευμένες υπηρεσίες που καλύπτουν κρίσιμους τομείς της αγροδιατροφής και του περιβάλλοντος.
Αγροδιατροφικός τομέας
Υπηρεσίες που αφορούν την αγροδιατροφική αλυσίδα, από την πρωτογενή παραγωγή έως την ποιότητα των τροφίμων.
Soil Monitoring Lab (SML)
Υπηρεσίες στο πλαίσιο λειτουργίας του SML, συμπεριλαμβανομένων εφαρμογών σχετικών με τον τομέα LULUCF.
Περιβαλλοντικές εφαρμογές
Υπηρεσίες με έμφαση σε περιβαλλοντικές εφαρμογές, που αναδεικνύουν τη διεπιστημονική και εφαρμοσμένη κατεύθυνση του φορέα.
Η επιχειρησιακή επάρκεια του Κέντρου τεκμηριώνεται από την ανάπτυξη 32 εξειδικευμένων πρωτοκόλλων και τη συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα ποιότητας και επαλήθευσης, ενώ η υλοποίηση περισσότερων από 130 εθνικών και ευρωπαϊκών έργων καταδεικνύει τη διαχρονική του εμπειρία στη διαχείριση σύνθετων ερευνητικών και τεχνολογικών δράσεων.
Το ΔΚΠ έχει αναπτύξει καινοτόμα προϊόντα και υποδομές, όπως συστήματα in-situ παρακολούθησης αερίων του θερμοκηπίου (GHGs), ψηφιακές πλατφόρμες και εργαλεία (FTD), καθώς και εξειδικευμένους σταθμούς μέτρησης CO₂, CH₄ και N₂O σε πραγματικές συνθήκες πεδίου. Κεντρικό πυλώνα των τεχνολογικών του δυνατοτήτων αποτελούν οι φασματικές βιβλιοθήκες εδάφους (Soil Spectral Libraries), κρίσιμη υποδομή για την ταχεία, μη καταστροφική και αξιόπιστη εκτίμηση εδαφικών παραμέτρων.
Βασικός στρατηγικός άξονας του Κέντρου είναι η υποστήριξη της μετάβασης της γεωργίας και της διαχείρισης γης σε συστήματα χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος, μέσω της αξιοποίησης αξιόπιστων δεδομένων, της συστηματικής παρακολούθησης και της αποτελεσματικής διακυβέρνησης πληροφοριών.
Πρότυπα ποιότητας και επαλήθευσης
- ISO 9001
- ISO 17025
- ISO 14064
Ευθυγράμμιση με πολιτικές και απαιτήσεις της αγοράς
Η δραστηριότητα του ΔΚΠ εντάσσεται στο πλαίσιο της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023–2027), συμβάλλοντας σε δράσεις μείωσης του ανθρακικού αποτυπώματος στις καλλιέργειες, όπως η βελτιστοποίηση άρδευσης και λίπανσης και η μείωση της χρήσης αγροχημικών. Παράλληλα, υποστηρίζει απαιτήσεις που απορρέουν από μηχανισμούς ESG reporting και Environmental Product Declarations (EPD), παρέχοντας τεκμηριωμένα δεδομένα εκπομπών και αναλύσεις κύκλου ζωής (LCA).
- ΚΑΠ 2023–2027
- ESG reporting
- EPD
- LCA
- GHG Protocol
Τεχνολογικές Δυνατότητες και Πεδία Εξειδίκευσης
Το ΔΚΠ αναπτύσσει ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα τεχνολογιών και υπηρεσιών που καλύπτει το πλήρες φάσμα, από τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων έως την ανάλυση, την εφαρμογή και την αξιοποίησή τους σε επίπεδο πολιτικής και αγοράς.
Παρατήρηση Γης
Δορυφορικά δεδομένα και υπηρεσίες Earth Observation ως βάση για την παρακολούθηση εδαφών, καλλιεργειών και οικοσυστημάτων.
In-situ μετρήσεις
Δίκτυα αισθητήρων και σταθμοί πεδίου, με μετρήσεις CO₂, CH₄ και N₂O σε πραγματικές συνθήκες.
Φασματοσκοπία & φασματικές βιβλιοθήκες
Soil Spectral Libraries και φορητοί αισθητήρες για ταχεία, μη καταστροφική εκτίμηση εδαφικών παραμέτρων.
Μοντέλα & Τεχνητή Νοημοσύνη
Υπολογιστικά μοντέλα και αλγόριθμοι ΑΙ για ανάλυση, πρόβλεψη και υποστήριξη αποφάσεων.
Ψηφιακές υποδομές δεδομένων
Υποδομές Data Cubes και πλατφόρμες διαχείρισης και ανάλυσης, που στηρίζουν μοντέλα και εφαρμογές.
Ψηφιακά δίδυμα (Digital Twins)
Ενσωμάτωση δεδομένων EO, in-situ μετρήσεων και μοντέλων για προσομοίωση και βελτιστοποίηση γεωργικών πρακτικών σε πραγματικό χρόνο.
Ποσοτικοποίηση άνθρακα
Χημικές αναλύσεις (ISO 17025), MRV βασισμένο στο ISO 14064, LCA και GHG Protocol για αξιόπιστα δεδομένα με μειωμένο κόστος.
Living Labs & πιλοτικές εφαρμογές
Δοκιμή και αξιολόγηση λύσεων σε πραγματικές συνθήκες, σε συνεργασία με ερευνητικούς φορείς, παραγωγούς και επιχειρήσεις.
Ποιότητα & αυθεντικότητα τροφίμων
Βάσεις δεδομένων και φασματικές βιβλιοθήκες τροφίμων, με εργαλεία ανίχνευσης νοθείας, επαλήθευσης προέλευσης και ιχνηλασιμότητας.
Η συνολική προσέγγιση του ΔΚΠ ευθυγραμμίζεται με σύγχρονα επιστημονικά και πολιτικά πλαίσια, όπως το One Health approach και το Nexus approach (νερό–έδαφος–ενέργεια–τροφή), αναγνωρίζοντας τη διασύνδεση φυσικών πόρων, οικοσυστημάτων και ανθρώπινης δραστηριότητας. Μέσα από αυτή τη συστημική προσέγγιση αναπτύσσονται ολοκληρωμένες λύσεις που υποστηρίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη δημόσια υγεία και την ανθεκτικότητα των αγροδιατροφικών και περιβαλλοντικών συστημάτων.
Επιστημονική Ηγεσία και Στελέχωση
Επιστημονικά Υπεύθυνος
Ομότιμος Καθηγητής Γεώργιος Χ. Ζαλίδης
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Διαθέτει πολυετή, διεθνώς αναγνωρισμένη επιστημονική και ερευνητική δραστηριότητα στην εδαφολογία, την περιβαλλοντική διαχείριση και την αξιοποίηση δεδομένων Παρατήρησης Γης για την υποστήριξη βιώσιμων πολιτικών στον αγροδιατροφικό και περιβαλλοντικό τομέα. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ, κατέχει διδακτορικό δίπλωμα από το Michigan State University και έχει πραγματοποιήσει μεταδιδακτορική έρευνα στο ίδιο πανεπιστήμιο.
Το δημοσιευμένο έργο του περιλαμβάνει δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, βιβλία και κεφάλαια σε βιβλία, καθώς και παρουσιάσεις σε διεθνή συνέδρια, σε τομείς όπως η τηλεπισκόπηση, η φασματοσκοπία εδαφών, η γεωχωρική ανάλυση, η γεωργία ακριβείας και η βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων. Έχει διατελέσει επιστημονικά υπεύθυνος ή συνεργάτης σε περισσότερα από 130 εθνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά έργα και έχει συμμετάσχει σε διεθνείς επιστημονικές επιτροπές και πρωτοβουλίες.
- 117+
- Δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά
- 5.000+
- Αναφορές στη διεθνή βιβλιογραφία
- 41
- h-index (Google Scholar)
- 130+
- Ερευνητικά έργα
Διεθνείς επιτροπές και πρωτοβουλίες
- GEO – Group on Earth Observations
- GEOGLAM (Ηνωμένα Έθνη)
- GLOSOLAN
Ανθρώπινο δυναμικό
Το ανθρώπινο δυναμικό του ΔΚΠ συγκροτείται από διεπιστημονική ομάδα επιστημόνων, καλύπτοντας ευρύ φάσμα γνωστικών αντικειμένων, όπως γεωπονία, εδαφολογία, μηχανική, μαθηματικά και οικονομικές επιστήμες. Η σύνθεση της ομάδας προσαρμόζεται δυναμικά στις απαιτήσεις των έργων, ενώ το εξειδικευμένο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό ενισχύεται ανάλογα με τις ανάγκες, επιτρέποντας ευελιξία στη στελέχωση και βέλτιστη αξιοποίηση της διαθέσιμης τεχνογνωσίας.
Αξίες
Επιστημονική Ακεραιότητα
Έρευνα βασισμένη σε τεκμηριωμένα δεδομένα και διεθνή πρότυπα.
Διεθνής Συνεργασία
Δικτύωση με οργανισμούς ΕΕ, ΟΗΕ και περιφερειακούς εταίρους.
Βιωσιμότητα
Προστασία φυσικών πόρων και κλιματικά έξυπνες λύσεις.
Καινοτομία
Ανάπτυξη και εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών Earth Observation.
Εταίροι
Το i-BEC υποστηρίζεται από 8 εταίρους που εκπροσωπούν την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα και όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης (περιφέρειες και δήμοι).
- Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας – Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης
- Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας – Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης
- Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ)
- Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης – Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης
- Δήμος Λαγκαδά
- Δήμος Δέλτα
- Δήμος Ωραιοκάστρου
- Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – Επιτροπή Ερευνών
Οργάνωση
Το i-BEC συνίσταται από τρεις διακριτούς αλλά αλληλεπιδρώντες τομείς. Ως αστικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός ισοδύναμος του δημοσίου, παρέχει υπηρεσίες για την αειφορική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων.
Τομέας Διοίκησης και Οικονομικών
Διοικητική λειτουργία, οικονομική διαχείριση και οργανωτική υποστήριξη του κέντρου.
Τομέας Στρατηγικού Σχεδιασμού
Στρατηγικές συνεργασίες, διεθνείς σχέσεις και σχεδιασμός αναπτυξιακών δράσεων.
Τομέας Έρευνας και Καινοτομίας
Επιστημονική έρευνα, τεχνολογικές εφαρμογές και υπηρεσίες Earth Observation.
Χρονολόγιο
- 2006
Πρωτοβουλία ΑΠΘ
Έναρξη δραστηριότητας με πρωτοβουλία του ΑΠΘ και επιστημονική καθοδήγηση του Ομ. Καθ. Γ. Ζαλίδη.
- 2007
Ίδρυση
Σύσταση του i-BEC ως Α.Μ.Κ.Ε., στο πλαίσιο INTERREG III.
- 2010+
Ανάπτυξη Υποδομών
Λειτουργία χημικού εργαστηρίου και δικτύου παρακολούθησης.
- 2015+
Copernicus & GEO
Ενεργή συμμετοχή σε ευρωπαϊκά και παγκόσμια προγράμματα EO.
- 2017
Διεθνής Παρουσία
Ενίσχυση συνεργασιών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
- 2020+
BalkanGEOSS
Συντονισμός περιφερειακών πρωτοβουλιών Earth Observation.